Mastürbasyon Libidoyu Düşürür mü? Yanlış Denklem

Bir termometreye bakıp havayı onun soğuttuğunu sanmak ne kadar yanıltıcıysa, mastürbasyon sıklığından libidoya dair tek yönlü bir sonuç çıkarmak da o kadar yanıltıcı olabilir. Mastürbasyon bazen arzunun sonucu, bazen onu kısa süreli etkileyen bir deneyim, bazen de arzudan başka bir ihtiyacın davranışa dönüşmüş hâlidir.

“Yaptıkça istek azalır” ve “yaptıkça istek artar” cümleleri aynı hatayı yapar: Her bedende, her zamanda ve her motivasyonda çalışan tek bir denklem bulunduğunu varsayar. Oysa burada birbirinden ayırmamız gereken en az üç şey var: genel cinsel arzu düzeyi, o andaki cinsel istek ve gözle görülebilen davranış.

Libido bir depo değildir

Libido, içinde belirli miktarda cinsel enerji biriken ve boşaldıkça eksilen sabit bir tank gibi çalışmaz. Daha çok, birçok sistemin aynı anda etkilediği değişken bir hazır oluş hâlidir.

Uyku, stres, ruh hâli, hormonlar, genel sağlık, kullanılan bazı ilaçlar, ilişki bağlamı, mahremiyet, beden algısı ve kişinin cinselliğe yüklediği anlam bu hâli etkileyebilir. Bunların ağırlığı zaman içinde değişir. Bir hafta belirgin olan arzu, başka bir hafta daha sessiz olabilir; bu tek başına bir bozukluk ya da kalıcı kayıp anlamına gelmez.

Üstelik arzu her zaman kendiliğinden beliren bir dürtü şeklinde yaşanmaz. Responsive desire, yani yanıt olarak gelişen arzu, kişinin başlangıçta güçlü bir istek hissetmemesine rağmen uygun bağlam, yakınlık veya uyarılmayla cinsel ilgisinin ortaya çıkabilmesini anlatır. Dolayısıyla “Şu an canım istemiyor” ile “Libidom yok” aynı cümle değildir.

Mastürbasyon ise içsel bir hâl değil, davranıştır. Davranışı görebiliriz; fakat onu doğuran nedeni yalnızca sıklığına bakarak okuyamayız.

Bir kişi yoğun cinsel arzu yaşadığı için sık mastürbasyon yapabilir. Bir başkası uykuya geçişi kolaylaştırmak, gerginliği azaltmak, can sıkıntısını gidermek ya da tanıdık bir rahatlama yolu olduğu için aynı davranışa yönelebilir. Dışarıdan benzer görünen iki örüntü, içeride oldukça farklı süreçlerle çalışabilir.

Orgazm sonrası sessizlik ne anlatır?

Karışıklığın önemli bir bölümü zaman ölçeğinden doğar. Mastürbasyon ve orgazm sonrasında cinsel ilginin bir süre azalması mümkündür. Beden uyarılma fazından çözülme fazına geçerken genital kan akımı, kas gerilimi, dikkat ve öznel uyarılma değişir. Sinir sistemi de daha dinlenmiş veya cinsel açıdan doymuş hissedilen bir duruma geçebilir.

Özellikle ejakülasyon sonrasında bazı penisli kişilerde refrakter dönem görülür. Bu, yeniden belirgin biçimde uyarılmanın ya da orgazma ulaşmanın geçici olarak zorlaştığı dönemdir. Süresi sabit değildir; yaşa, bedensel duruma, bağlama ve kişisel farklılıklara göre değişebilir. Vulvası olan kişilerde zorunlu ve tek biçimli bir refrakter dönemden söz etmek doğru olmaz; ancak orgazm sonrası hassasiyet, ilginin azalması veya ara verme ihtiyacı yine yaşanabilir.

Bu kısa süreli değişim, genel libidonun düştüğünü göstermez. Akşam yemeğinden hemen sonra aç olmamak, iştah sisteminin kalıcı olarak bozulduğu anlamına gelmez. Aynı şekilde orgazmdan kısa süre sonra cinsel istek hissetmemek de kişinin temel arzu düzeyi hakkında tek başına güçlü bir kanıt değildir.

Buradaki “wow” ayrım şudur: Cinsel doyum ile libido aynı şey değildir. Doyum, belirli bir cinsel deneyimin ardından oluşan geçici bir durum olabilir; libido ise günlere, haftalara ve daha uzun dönemlere yayılan genel cinsel ilgi örüntüsüdür.

Ok hangi yöne gidiyor?

“Mastürbasyon yapanların arzusu daha yüksek” gibi bir gözlemle karşılaşsak bile, bunun mastürbasyonun arzuyu yükselttiği anlamına geldiğini söyleyemeyiz. Daha yüksek arzusu olan kişiler daha sık mastürbasyon yapıyor olabilir. Yani neden-sonuç oku ters yönde ilerleyebilir.

Tersi de mümkündür. Bir kişi mastürbasyon sonrasında o gün için daha az cinsel istek hissedebilir ve bunu “Libidom düştü” diye yorumlayabilir. Oysa ölçtüğü şey genel arzu düzeyi değil, deneyimin zamanlamasına bağlı geçici doyum olabilir.

Bazı kişilerde mastürbasyon cinsel düşünceleri bir süreliğine geri plana iter. Bazılarında ise bedenle temas, cinselliği zihinsel olarak daha görünür hâle getirir ve ilgiyi canlı tutar. Aynı kişi bile farklı günlerde iki farklı tepki yaşayabilir. Uykusuzken, stresliyken veya bedensel olarak rahatken aynı davranış aynı sonucu vermek zorunda değildir.

Orgazm olup olmaması da deneyimi değiştirebilir. Mastürbasyonu tek ve standart bir biyolojik olay gibi ele aldığımızda; süresini, zamanlamasını, kişinin niyetini ve deneyim sonrasındaki bedensel hâli görünmez kılarız.

Sıklık neden zayıf bir pusuladır?

Sık mastürbasyon yüksek cinsel arzuyla ilişkili olabilir; fakat bunu otomatik olarak kanıtlamaz. Seyrek mastürbasyon da düşük libido anlamına gelmez. Bir kişi güçlü bir arzu yaşayabilir ama mahremiyet bulamayabilir, mastürbasyonu tercih etmeyebilir ya da cinsel ilgisini davranışa dönüştürmeyebilir.

Bu nedenle kişisel bir örüntüyü anlamaya çalışırken tek başına “Ne kadar sık?” sorusu yetersiz kalır. Daha açıklayıcı çerçeve dört parçadan oluşur:

• Zamanlama: Söz konusu değişim yalnızca mastürbasyonun hemen ardından mı görülüyor, yoksa daha uzun bir döneme mi yayılıyor?
• Motivasyon: Davranış cinsel arzudan mı doğuyor, yoksa rahatlama, oyalanma veya uyku gibi başka bir işleve mi hizmet ediyor?
• Bağlam: Stres, sağlık, ilaçlar, yorgunluk ve yaşam koşulları aynı dönemde değişmiş olabilir mi?
• Etki: Davranış kişide nötr ya da olumlu bir yer mi tutuyor, yoksa kontrol hissini ve gündelik hayatın işleyişini belirgin biçimde aşındırıyor mu?

Son madde önemlidir; çünkü yaygın veya sık bir davranış ile sorun yaratan davranış aynı şey değildir. Frekans, tek başına klinik bir sınır çizmez. Belirgin sıkıntı, kontrol hissinde aşınma ya da günlük yaşamda aksama varsa konu yalnızca “libidom yüksek mi, düşük mü?” sorusuyla açıklanamaz. Bu ayrım sezonun ilerleyen bölümünde daha net bir çerçeveye kavuşacak.

Daha doğru soru

“Mastürbasyon libidoyu düşürür mü?” sorusu anlaşılır, fakat fazla geniştir. Daha doğru soru şudur: Benim örüntümde, hangi koşullarda ve ne kadar süreyle nasıl bir değişim oluyor?

Bir deneyimin hemen ardından gelen geçici isteksizlik ile haftalardır süren genel arzu azalmasını aynı kefeye koymamak gerekir. Uzun süren veya ani başlayan libido değişimleri yalnızca mastürbasyonla açıklanamayabilir. Sağlık durumu, psikolojik yük, hormonlar veya ilaçlar gibi başka etkenler de rol oynayabilir. Değişim kalıcıysa ve kişiyi belirgin biçimde etkiliyorsa uygun bir sağlık profesyoneliyle değerlendirmek iyi bir fikir olabilir.

Mastürbasyon libidoyu otomatik olarak tüketen bir tahliye vanası değildir. Her durumda arzuyu yükselten bir egzersiz de değildir. Bazen arzunun ifadesidir, bazen kısa süreli doyum yaratır, bazen de cinsel arzudan kısmen bağımsız bir rahatlama davranışı hâline gelir.

Bu ayrım, bir sonraki sorunun da kapısını açıyor: Arzu ile mastürbasyon arasında evrensel bir denklem yoksa, partnerli bir ilişkide bu davranışın anlamı da kendiliğinden belli olabilir mi? Bireysel haz, partner hakkında ne söyler—ve ne söylemez?